Harmęże – wieś, która niosła ciężar nie do udźwignięcia

Pierwsza pisemna wzmianka o Harmężach pochodzi z 1368 roku. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie sięgają jednak epoki kamiennej – około 3 tysięcy lat przed naszą erą – a później kultury łużyckiej epoki brązu. Przez stulecia była to zwykła wieś w gminie Oświęcim, leżąca wśród stawów rybnych w widłach Soły i Wisły. Potem przyszedł rok 1941.

Podobóz Harmense

Wiosną 1941 roku miejscowość została wysiedlona i wyburzona, a Niemcy założyli tu podobóz Harmense. Vatican News Do stycznia 1945 roku istniał tu podobóz gospodarczy KL Auschwitz-Harmense. Więźniowie pracowali przy hodowli drobiu i ryb, przy oczyszczaniu stawów, a także przy rozsypywaniu prochów ludzkich z krematoriów Auschwitz-Birkenau. Franciszkanie To jedno z tych miejsc, o których trudno pisać spokojnie.

Na przełomie 1941 i 1942 roku przy oczyszczaniu stawów pracował więzień oznaczony numerem 432 – Marian Kołodziej, Franciszkanie wybitny scenograf, jeden z pierwszych więźniów KL Auschwitz. Przeżył. Przez pół wieku milczał o tym, co widział. Dopiero po wylewie i częściowym paraliżu – w ramach rehabilitacji – zaczął rysować. Pracę nad „Kliszami Pamięci” rozpoczął w 1993 roku, a zakończył w maju 2009 roku, kilka miesięcy przed śmiercią. W ciągu szesnastu lat stworzył ponad 260 kompozycji rysunkowych. Kliszepamieci

Centrum, które wyrosło z popiołów

Pod koniec lat osiemdziesiątych do Harmęż przybyli franciszkanie konwentualni. Sprawa ich obecności na ziemi oświęcimskiej, miejscu męczeństwa św. Maksymiliana Kolbe, tliła się w umysłach zakonników praktycznie od zakończenia wojny. Ostatecznie plany te zaczęto realizować w 1989 roku, tworząc Centrum św. Maksymiliana. Franciszkanie
Centrum – dziś nazywane Sanktuarium Zwycięskiej Miłości – gromadzi pielgrzymów z całego świata. W dolnej kondygnacji kościoła Matki Bożej Niepokalanej w 1998 roku zainstalowano na stałe wystawę Kołodzieja „Klisze pamięci. Labirynty”. Kliszepamieci Zwiedzający wchodzą przez wnętrze wagonu bydlęcego – taki był zamysł autora. Wielu odwiedzających przyjeżdża tu bezpośrednio po zwiedzaniu Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau. Aleteia Wystawa jest otwarta po wcześniejszym umówieniu.

Wieś dziś

Harmęże to dziś spokojne sołectwo gminy Oświęcim ze szkołą podstawową noszącą imię św. Maksymiliana Kolbego, Domem Ludowym i klubem sportowym LKS Korona. Coroczne dożynki i uroczystości ku czci patrona szkoły wyznaczają rytm lokalnego życia. Klasztor franciszkanów z kościołem pw. Matki Bożej Niepokalanej stał się centrum duchowym nie tylko wsi, ale całego regionu.
To jedno z tych miejsc w okolicach Oświęcimia, które warto odwiedzić nie jako kolejny punkt na mapie, ale jako miejsce do zatrzymania się – choćby na chwilę.

Źródła informacji:
Centrum św. Maksymiliana w Harmężach – harmeze.franciszkanie.pl
Klisze Pamięci. Labirynty – kliszepamieci.org
Vatican News – vaticannews.va
Wikipedia – Harmęże Sołectwo Harmęże,
Gmina Oświęcim – harmeze.gminaoswiecim.pl
Aleteia – aleteia.org