Piknik Historyczny pod Zaborskimi Dębami – Zaborze upamiętni Helenę Smołuchę
Nauczycielka, która przez lata przechowywała krzyż z pierwszej szkoły w Zaborzu, doczeka się własnej tablicy. Jeszcze w czerwcu na terenie podworskiego parku odbędzie się Piknik Historyczny pod Zaborskimi Dębami, a jego głównym punktem będzie odsłonięcie tablicy upamiętniającej Helenę Smołuchę (1916–1984).
Tablica, która przypomni dwie historie
Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ma umocnić wśród mieszkańców świadomość i dumę z własnej Małej Ojczyzny. Upamiętni nie tylko samą Helenę Smołuchę, ale też siedzibę pierwszej szkoły w Zaborzu oraz datę jej otwarcia.
Podczas pikniku staną stoiska promocyjne organizacji i instytucji związanych z gminą Oświęcim – wśród nich Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej. Na wystawach towarzyszących będzie można obejrzeć pamiątki dotyczące szkolnictwa, w tym te pochodzące z przedwojennego Oświęcimia. Organizatorzy zapewnią poczęstunek.
Pamięć przywracana od podstaw
Proces przywoływania przeszłości Zaborza ruszył na początku ubiegłego roku. W przywracanie pamięci o Helenie Smołusze szczególnie zaangażowali się: Jolanta Zapała, dyrektor Przedszkola Samorządowego im. Treflika w Zaborzu, Piotr Owczarek, pasjonat historii lokalnej i twórca strony „Zaborze. Historia ukryta w zakamarkach”, oraz Miłosz Molenda, prawnuk Heleny Smołuchy i twórca Archiwum Społecznego Babickie Okruchy Pamięci.
Krzyż, który wrócił po latach
Ważnym wydarzeniem na tej drodze była polowa msza święta 15 czerwca 2025 roku – już dwudziesta, jubileuszowa – odprawiona na werandzie dworu Czeczów ku czci patrona sołectwa, św. Antoniego z Padwy. Towarzyszyły jej wystawy pasjonatów historii, opowiadające dzieje rodzin ziemiańskich, mieszkańców wsi oraz życie nauczycielki Heleny Smołuchy.
Pod koniec mszy odbyło się przekazanie zabytkowego krzyża. Po poświęceniu trafił w ręce dzieci, nauczycielek i pani dyrektor, a w uroczystym pochodzie został wniesiony do dworu i zawieszony w gabinecie kierownictwa przedszkola. To nie przypadkowy przedmiot – krzyż stanowił wyposażenie pierwszej szkoły w Zaborzu, otwartej na parterze dworu 3 września 1935 roku. Jej powstanie zainicjował baron Jan Czecz de Lindenwald (1898–1971), ostatni właściciel majątku w Zaborzu przed reformą rolną. Po usunięciu krzyża ze szkoły przechowywała go właśnie Helena Smołucha.
Kiedy i gdzie?
Piknik Historyczny odbędzie się 18 czerwca o godz. 12:30 na terenie podworskiego parku w Zaborzu. To wydarzenie dla całych rodzin – okazja, by poznać kawałek lokalnej historii, której na co dzień nie znajdziemy w podręcznikach.
Piknik Historyczny i odsłonięcie tablicy upamiętniającej Helenę Smołuchę | plakat wydarzenia
Źródło: Miłosz Molenda, Archiwum Społeczne Babickie Okruchy Pamięci