Most Piastowski w Oświęcimiu

Lokalizacja: Centralna część miasta, u wylotu ulicy Dąbrowskiego, łącząca Stare Miasto z dzielnicą Zasole. Sąsiedztwo Zamku w Oświęcimiu i Bulwarów nad Sołą.
Zobacz na mapie Google gdzie mieści się Most Piastowski
Współrzędne GPS: 50.039815, 19.218028

Są miejsca w mieście, które trwają dłużej niż jedno pokolenie — i dłużej niż jedna epoka. Most Piastowski w Oświęcimiu to właśnie takie miejsce. Łączy dwa brzegi Soły i dwie części miasta, ale łączy też coś więcej: dawny Oświęcim z tym dzisiejszym, ducha przedwojennego modernizmu z codziennym ruchem samochodów i pieszych. Stoi tu od ponad stu lat i, choć zmienił się nie do poznania, wciąż jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych przepraw w mieście.

Od drewnianej kładki do żelbetowej dumy miasta

Na przełomie XIX i XX wieku przez Sołę w centrum Oświęcimia przebiegał most drewniany — zbudowany jeszcze w pierwszej połowie XIX wieku, usytuowany od północnej strony wzgórza zamkowego, mniej więcej tam, gdzie dziś przebiega kładka dla pieszych. Z czasem stało się jasne, że ta przeprawa nie przystaje już do potrzeb rozwijającego się miasta. Była w złym stanie technicznym i po prostu za mała.

Inicjatywę budowy nowej przeprawy podjął burmistrz Roman Mayzel, który jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości zwrócił się do władz austriackich z prośbą o zgodę na realizację inwestycji. Projekt nowego mostu opracował inżynier Adam Machniewicz — człowiek, który sięgnął po jedną z najnowocześniejszych ówcześnie technologii: beton zbrojony, czyli żelbet. Budowa ruszyła pod koniec 1912 roku.

Nie była łatwa. Wybuch I wojny światowej wstrzymał prace, potem przyszły lata kryzysu pierwszych lat niepodległości. Przeprawa powstawała etapami, przez ponad dekadę. Ostatecznie 26 października 1924 roku most uroczyście otwarto. Na zaproszenie władz miejskich z burmistrzem Mayzlem zjechały do Oświęcimia delegacje państwowe i regionalne. Tłumy mieszkańców chciały przejść nową przeprawą — każdy chciał zobaczyć, co miasto im podarowało.

Inżynier Machniewicz za wieloletnią pracę przy moście otrzymał od władz miasta specjalne podziękowania.

Jeden z najdłuższych betonowych mostów przedwojennej Polski

Nie bez powodu oświęcimianie byli dumni. Nowy most był imponującą konstrukcją jak na swoje czasy — i jak na ówczesne polskie realia. Jego łączna długość wynosiła od 143 do 150 metrów (źródła historyczne podają różne wartości), szerokość całej przeprawy sięgała 8,8 metra, a po obu stronach biegły chodniki o szerokości 1,5 metra. To czyniło go jednym z najdłuższych betonowych obiektów mostowych w przedwojennej Polsce.

W latach 30. most wzbogacono o dodatkowe elementy: na obu wlotach przeprawy stanęły ozdobne kolumny, które pełniły też funkcję praktyczną — podtrzymywały lampy oświetlające wjazd i wyjazd. Most szybko stał się nie tylko trasą przelotową, ale i miejscem spacerów. Razem z zamkiem piastowskim, kościołem parafialnym i kamienicą Haberfeldów tworzył nieodłączną panoramę Oświęcimia — chętnie fotografowaną, uwiecznianą na pocztówkach rozsyłanych w całym kraju.

3 września 1939 roku — most, który wysadzono

Swój oryginalny wygląd most zachował zaledwie piętnaście lat. 3 września 1939 roku, w trzecim dniu wojny obronnej, polscy żołnierze wysadzili część konstrukcji, by powstrzymać impet niemieckiego natarcia. Ocalały jedynie dwa przęsła od strony zamku.

Podczas okupacji Niemcy wybudowali obok prowizoryczną przeprawę drewnianą, która wiosną 1940 roku nie wytrzymała naporu Soły i została zniszczona przez rzekę. Zdecydowali się wtedy odbudować uszkodzone przęsła, ale powojenna konstrukcja nie nawiązywała już do przedwojennej elegancji. W okresie PRL drewniane bariery zastąpiono metalowymi, a chodniki — które w oryginale wysunięte były na zewnątrz i dodawały mostowi charakteru — nigdy nie zostały przywrócone w pierwotnej formie.

Most nigdy już nie odzyskał dawnego wyglądu.

Piastowski — nazwa, która przyszła po latach

Przez całe dziesięciolecia most funkcjonował bez oficjalnej nazwy własnej. Dopiero 1 marca 1989 roku, na mocy uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Oświęcimiu, przeprawa otrzymała imię, pod którym dziś ją wszyscy znają: Most Piastowski. Nazwa nawiązuje do dynastii Piastów i historii oświęcimskiego zamku, który przez stulecia był siedzibą lokalnej linii tego rodu.

W latach 2002–2003 most przeszedł gruntowną modernizację. Od tamtej pory jego wygląd nie zmienił się zasadniczo — to ta sama przeprawa, którą widzimy dziś, zmierzając ulicą Dąbrowskiego w stronę Zasola.

Most dziś — gdzie go szukać i co warto wiedzieć

Most Piastowski leży w centralnej części Oświęcimia, u wylotu ulicy Dąbrowskiego, łącząc Stare Miasto z dzielnicą Zasole. Jego sąsiedztwo to samo w sobie powód do odwiedzin: tuż obok wznosi się zamek oświęcimski, a kilkadziesiąt metrów dalej rozciągają się Bulwary nad Sołą — jedno z ulubionych miejsc spacerowych mieszkańców.

Zarządcą drogi i mostu jest Starostwo Powiatowe w Oświęcimiu. Przeprawa obsługuje codziennie duży ruch — zarówno lokalny, jak i tranzytowy. Otwarcie w 2024 roku trzeciego mostu na Sole, w ciągu nowej obwodnicy, nieco odciążyło ruch na Piastowskim, ale most wciąż pozostaje ważną arterią centrum.

Źródła:
Oświęcim Nasze Miasto (oswiecim.naszemiasto.pl) 
Gazeta Krakowska / gazetakrakowska.pl 
OświęcimOnLine.pl
polska-org.pl
fotopolska.eu
Wikimapia
Urząd Miasta Oświęcim / oswiecim.pl