Konferencja „Utracone domy” w Oświęcimiu. O wysiedleniach mieszkańców w czasie okupacji
Konferencja „Utracone domy” odbędzie się w Oświęcimiu 22 kwietnia 2026 roku o godzinie 10.00 w siedzibie Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej przy ulicy Maksymiliana Kolbego 2A. Wydarzenie poświęcone będzie wysiedleniom mieszkańców regionu w czasie niemieckiej okupacji. Wstęp jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona.
O wysiedleniach mieszkańców ziemi oświęcimskiej
Konferencję organizują wspólnie Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej oraz Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. Spotkanie ma przypomnieć dramatyczne losy mieszkańców Oświęcimia i okolicznych miejscowości, którzy w latach 1940–1942 zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów w związku z utworzeniem niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz oraz tzw. strefy interesów obozu.
Historycy podkreślają, że skutki tych działań były ogromne. W krótkim czasie zmieniła się struktura demograficzna całego regionu. W Oświęcimiu pozostała jedynie około jedna czwarta przedwojennych mieszkańców, a wiele miejscowości w bezpośrednim sąsiedztwie miasta zostało częściowo lub całkowicie zniszczonych.
Przykładem są Broszkowice czy Babice, gdzie wyburzono znaczną część zabudowy. W Brzezince po wojnie z ponad pięciuset domów ocalało zaledwie kilka budynków, w tym szkoła i remiza strażacka.
Relacje świadków historii
Podczas konferencji zaprezentowane zostaną także relacje mieszkańców, którzy doświadczyli wysiedleń. To osobiste świadectwa wydarzeń sprzed ponad osiemdziesięciu lat, zachowane w zbiorach muzeum w Oświęcimiu.
Jednym z nich jest wspomnienie mieszkańca miasta, który zapamiętał moment przymusowego opuszczenia domu.
– Nie pozwolili nam nawet dokończyć posiłku. Kazali natychmiast wychodzić. Zabrali nas ciężarówką na plac Kościuszki, a potem przewieźli do hali fabrycznej. Ludzie pytali szeptem: co z nami będzie – wspominał po latach.
Takie historie, opowiedziane prostym językiem świadków, pokazują skalę dramatów, które dotknęły mieszkańców ziemi oświęcimskiej w czasie wojny.
Program konferencji i prelegenci
W programie wydarzenia zaplanowano wystąpienia historyków i badaczy zajmujących się dziejami regionu. Prelekcje dotyczyć będą między innymi niemieckiej polityki narodowościowej na Górnym Śląsku oraz wysiedleń związanych z funkcjonowaniem obozu Auschwitz.
Wśród prelegentów znajdą się:
- prof. Ryszard Kaczmarek – historyk specjalizujący się w dziejach Górnego Śląska
- dr Jacek Lachendro – badacz historii KL Auschwitz
- Andrzej Kacorzyk – edukator i popularyzator historii regionu
Organizatorzy zapowiadają również prezentację materiałów archiwalnych oraz nagrań świadków historii, które pozwolą lepiej zrozumieć realia życia mieszkańców w czasie okupacji.
Dlaczego temat wysiedleń wciąż wraca
W Oświęcimiu temat wysiedleń i utraty domów powraca regularnie podczas spotkań historycznych i działań edukacyjnych. To część historii miasta, która wciąż budzi emocje wśród mieszkańców i rodzin osób, które doświadczyły wojennych deportacji. Samorząd i instytucje kultury od lat starają się dokumentować te wydarzenia i przekazywać wiedzę kolejnym pokoleniom.
W salach muzeum przy ulicy Kolbego często można zobaczyć grupy uczniów i mieszkańców regionu, którzy w ciszy słuchają opowieści o dawnych losach miasta. Wiosenne słońce wpadające przez okna budynku kontrastuje z historiami, które przypominają o dramatycznych wydarzeniach sprzed lat.
Źródło: Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej w Oświęcimiu